Πτεροφαλαινα Στο Ιονιο: Δεν Βλεπουμε Περισσοτερες Φαλαινες- Βλεπουμε Τα Τελευταια Ιχνη Τους

Ανάγνωση σε: 4 λεπτά

Υπάρχει μια επικίνδυνη ψευδαίσθηση, που εξαπλώνεται τα τελευταία χρόνια στην ελληνική κοινωνία.

Κάθε φορά που ένα βίντεο με φάλαινα, δελφίνια, καρχαρία, ή φώκια γίνεται viral, κάθε φορά που μια φωτογραφία από κάποιο σπάνιο θαλάσσιο είδος εμφανίζεται στα μέσα ενημέρωσης, ή στα κοινωνικά δίκτυα, ακούγονται οι ίδιες φράσεις:

«Γέμισαν οι θάλασσες φάλαινες.»

«Παλιά δεν υπήρχαν τέτοια πράγματα.»

«Έχουν αυξηθεί πολύ οι πληθυσμοί τους.»

«Εμφανίζονται παντού πλέον.»

Η πραγματικότητα όμως είναι εντελώς διαφορετική.

Δεν βλέπουμε περισσότερες φάλαινες.

Δεν βλέπουμε περισσότερους καρχαρίες.

Δεν βλέπουμε περισσότερες φώκιες.

Βλέπουμε περισσότερο περιεχόμενο.

Βλέπουμε περισσότερες κάμερες.

Βλέπουμε περισσότερα κινητά τηλέφωνα.

Βλέπουμε περισσότερους ανθρώπους, να εισβάλλουν σε περιοχές, όπου κάποτε κυριαρχούσε η άγρια ζωή.

Και πάνω απ’ όλα, βλέπουμε τα λιγοστά ζώα, που κατάφεραν να επιβιώσουν από δεκαετίες και αιώνες ανθρώπινης καταστροφής.

Η Πτεροφάλαινα (Balaenoptera physalus), το μεγαλύτερο είδος φάλαινας που ζει μόνιμα στη Μεσόγειο και το μοναδικό είδος μπαλενοφάλαινας που συναντάται στην Ελλάδα, δεν εμφανίστηκε ξαφνικά στο Ιόνιο Πέλαγος.

Δεν είναι επισκέπτης.

Δεν είναι «εισβολέας».

Δεν είναι ένα νέο φαινόμενο.

Ζει στα νερά αυτά εδώ και χιλιάδες χρόνια.

Πολύ πριν υπάρξει η Ελλάδα ως κράτος.

Πολύ πριν υπάρξουν τα λιμάνια, τα πλοία αναψυχής, οι μαρίνες, τα ταχύπλοα, τα κρουαζιερόπλοια και οι τουριστικές επιχειρήσεις.

Οι Πτεροφάλαινες διέσχιζαν τη Μεσόγειο, όταν ο άνθρωπος δεν είχε ακόμη μετατρέψει τις θάλασσες σε βιομηχανικές λεωφόρους.

Το γεγονός ότι σήμερα καταγράφονται συχνότερα, δεν σημαίνει ότι αυξήθηκαν.

Σημαίνει ότι αυξήθηκαν οι άνθρωποι που τις καταγράφουν.

Κάθε ψαράς έχει κινητό.

Κάθε τουρίστας έχει κάμερα.

Κάθε σκάφος διαθέτει εξοπλισμό καταγραφής.

Κάθε εικόνα μπορεί να μεταδοθεί παγκοσμίως, μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.

Αυτό δημιουργεί μια στρεβλή εικόνα, για το τι πραγματικά συμβαίνει στη φύση.

Μια εικόνα, που πολλές φορές οδηγεί σε λανθασμένα συμπεράσματα και επικίνδυνες πολιτικές αποφάσεις.

Διότι όταν οι πολίτες πειστούν ότι ένα είδος «αυξάνεται υπερβολικά», αρχίζει αμέσως η συζήτηση για «διαχείριση», «έλεγχο πληθυσμού» και περιορισμό της προστασίας του.

Το έχουμε δει με τους λύκους.

Το έχουμε δει με τις αρκούδες.

Το έχουμε δει με τα τσακάλια.

Το έχουμε δει με τα αγριογούρουνα.

Το ίδιο αφήγημα εμφανίζεται διαρκώς, απέναντι σε κάθε άγριο ζώο, που καταφέρνει να γίνει ορατό στον άνθρωπο.

Η ορατότητα συγχέεται με την αφθονία.

Η παρουσία συγχέεται με τον υπερπληθυσμό.

Η καταγραφή συγχέεται με την πραγματική κατάσταση των πληθυσμών.

Όμως η επιστήμη λέει κάτι διαφορετικό.

Οι μεγάλες φάλαινες της Μεσογείου, αντιμετωπίζουν σοβαρές πιέσεις.

Οι συγκρούσεις με πλοία, αποτελούν μία από τις σημαντικότερες αιτίες θανάτου.

Οι θαλάσσιοι διάδρομοι μεταφοράς εμπορευμάτων και επιβατών, τέμνουν περιοχές, όπου οι φάλαινες αναζητούν τροφή και μετακινούνται.

Ένα μόνο χτύπημα από μεγάλο πλοίο, μπορεί να είναι θανατηφόρο.

Και τις περισσότερες φορές, δεν γίνεται ποτέ γνωστό.

Καμία κάμερα δεν καταγράφει τον θάνατο, που συμβαίνει μακριά από τις ακτές.

Κανένα δελτίο ειδήσεων δεν αφιερώνει χρόνο, σε μια φάλαινα που βυθίζεται τραυματισμένη στην ανοιχτή θάλασσα.

Εξίσου σοβαρό πρόβλημα αποτελεί η ηχορύπανση.

Ο κόσμος των κητωδών είναι ένας κόσμος ήχων.

Οι φάλαινες επικοινωνούν, προσανατολίζονται και εντοπίζουν το περιβάλλον τους μέσω του ήχου.

Η συνεχής αύξηση της ναυσιπλοΐας, δημιουργεί ένα σχεδόν αδιάκοπο ηχητικό νέφος.

Οι θόρυβοι των μηχανών, καλύπτουν τα σήματα επικοινωνίας τους.

Οι θαλάσσιοι αυτοκινητόδρομοι του ανθρώπου, μετατρέπονται σε αόρατα εμπόδια για τα θαλάσσια θηλαστικά.

Παράλληλα, η πλαστική ρύπανση εξακολουθεί να εξαπλώνεται.

Πλαστικά απορρίμματα, μικροπλαστικά, εγκαταλελειμμένα αλιευτικά εργαλεία και κάθε μορφή θαλάσσιου σκουπιδιού, εισέρχονται στην τροφική αλυσίδα.

Οι επιπτώσεις τους δεν είναι πάντα άμεσα ορατές.

Είναι όμως πραγματικές.

Και συσσωρεύονται χρόνο με τον χρόνο.

Η εγκλιματική αλλαγή, αποτελεί έναν ακόμη παράγοντα πίεσης.

Η μεταβολή της θερμοκρασίας των θαλασσών, επηρεάζει τη διαθεσιμότητα της τροφής.

Αλλάζει τα οικοσυστήματα.

Μεταβάλλει τις μετακινήσεις οργανισμών, από τους οποίους εξαρτώνται οι φάλαινες.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι οι φάλαινες καταλαμβάνουν τον χώρο του ανθρώπου.

Το πρόβλημα είναι ότι ο άνθρωπος καταλαμβάνει τον χώρο των φαλαινών.

Η χωροκατάκτηση έχει φτάσει παντού.

Στις κορυφές των βουνών.

Στα δάση.

Στους υγροτόπους.

Στις παραλίες.

Στα βάθη των θαλασσών.

Κανένα οικοσύστημα δεν μένει πλέον ανεπηρέαστο.

Κάθε χρόνο περισσότερα σκάφη.

Περισσότερα λιμάνια.

Περισσότερες τουριστικές δραστηριότητες.

Περισσότερες υποδομές.

Περισσότερη ανθρώπινη παρουσία.

Και ταυτόχρονα λιγότερος διαθέσιμος χώρος για τα άγρια ζώα.

Όταν λοιπόν μια Πτεροφάλαινα εμφανίζεται στο Ιόνιο και γίνεται αντικείμενο θαυμασμού, οφείλουμε να θυμόμαστε κάτι πολύ σημαντικό:

Δεν παρακολουθούμε την επέκταση ενός πληθυσμού.

Παρακολουθούμε την επιβίωση ενός πληθυσμού.

Δεν βλέπουμε μια θάλασσα που γέμισε φάλαινες.

Βλέπουμε μια θάλασσα, που ακόμη δεν τις έχει χάσει ολοκληρωτικά.

Και αυτή η διαφορά είναι τεράστια.

Η κοινωνία χρειάζεται να εγκαταλείψει τη λογική της εντύπωσης και να στραφεί στα πραγματικά δεδομένα.

Η συχνότητα εμφάνισης ενός βίντεο, δεν αποτελεί επιστημονικό δείκτη πληθυσμού.

Η δημοφιλία μιας ανάρτησης, δεν αποτελεί μέτρηση βιοποικιλότητας.

Ο αλγόριθμος των κοινωνικών δικτύων, δεν είναι εργαλείο οικολογικής έρευνας.

Η φύση δεν αναλύεται με likes, προβολές και κοινοποιήσεις.

Αναλύεται με συστηματική παρακολούθηση, επιστημονική έρευνα και μακροχρόνια δεδομένα.

Και τα δεδομένα δείχνουν, ότι η παγκόσμια βιοποικιλότητα βρίσκεται υπό τεράστια πίεση.

Τα θαλάσσια οικοσυστήματα υποβαθμίζονται.

Οι φυσικοί βιότοποι συρρικνώνονται.

Τα μεγάλα θαλάσσια ζώα συνεχίζουν να αντιμετωπίζουν απειλές, που δεν υπήρχαν πριν από έναν αιώνα.

Γι’ αυτό η εμφάνιση μιας Πτεροφάλαινας στο Ιόνιο, δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ένδειξη αφθονίας.

Πρέπει να αντιμετωπίζεται ως υπενθύμιση ευθύνης.

Υπενθύμιση ότι αυτά τα πλάσματα εξακολουθούν να υπάρχουν, παρά τις πιέσεις που δέχονται.

Υπενθύμιση ότι οι θάλασσες δεν ανήκουν αποκλειστικά στον άνθρωπο.

Υπενθύμιση ότι η συνύπαρξη, είναι ο μόνος δρόμος που μπορεί να εξασφαλίσει το μέλλον της άγριας ζωής.

Η Πτεροφάλαινα δεν ζητά τίποτα περισσότερο από αυτό που είχε πάντα.

Χώρο να ζήσει.

Ησυχία να επικοινωνήσει.

Καθαρά νερά να τραφεί.

Ασφάλεια να επιβιώσει.

Το ελάχιστο που μπορούμε να κάνουμε, είναι να σταματήσουμε να ερμηνεύουμε την παρουσία της, ως απόδειξη επιτυχίας του ανθρώπου.

Γιατί η αλήθεια είναι πολύ πιο σκληρή:

Δεν παρακολουθούμε έναν ωκεανό που γεμίζει φάλαινες.

Παρακολουθούμε έναν κόσμο, που κινδυνεύει να χάσει ακόμη και τις τελευταίες.

©️ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΟ ΚΙΝΗΜΑ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΚΑΚΟΠΟΙΗΣΗΣ ΤΩΝ ΖΩΩΝ